3 điểm nóng của mùa đại hội cổ đông

Tuần này sẽ chứng kiến hàng loạt đại hội cổ đông của doanh nghiệp, với những "phiên chất vấn" được dự báo là nóng hơn các năm trước, cùng những câu hỏi cặn kẽ và quyết liệt của nhà đầu tư.

Tổng giám đốc một doanh nghiệp niêm yết than thở, vào mùa đại hội cổ đông, tâm trạng ông trở nên căng thẳng, bởi lường trước những vấn đề cổ đông sẽ hỏi trong đại hội thường niên. Cũng như nhiều doanh nghiệp khác, công ty ông năm nay làm ăn giảm sút, thị trường xuất khẩu bị thu hẹp. Doanh nghiệp chưa phải sa thải người nào, nhưng công nhân phải làm việc luân phiên và giảm giờ làm. Nhưng ông khẳng định, đã sẵn sàng "đối mặt", bởi ông cho rằng, ban lãnh đạo đã làm hết khả năng để chèo lái trong bối cảnh năm nay.

Đại hội cổ đông đã diễn ra lác đác trong tuần qua, tại trên dưới 10 doanh nghiệp. Sang tuần này, đại hội cổ đông mới thực sự "vào mùa", với hàng chục công ty niêm yết. Kinh tế suy thoái, hầu như nhà đầu tư nào cũng xác định doanh nghiệp làm ăn sa sút, cổ tức giảm, thậm chí không có. Nhưng vấn đề nhiều người sẽ dành thời gian làm rõ là giải trình của ban lãnh đạo về kết quả kinh doanh năm vừa qua và những gì được thể hiện trong báo cáo tài chính.

Theo ông Ngô Văn Minh, Phó phòng phân tích, Công ty Chứng khoán Eurocapital, những doanh nghiệp đầu tư tài chính năm nay sẽ chịu sức ép lớn về tính minh bạch. Tại nhiều doanh nghiệp, cổ đông chỉ biết công ty tham gia đầu tư tài chính, mà không hay biết danh mục đầu tư gồm những chứng khoán nào, trích lập dự phòng được thực hiện ra sao.
Nhà đầu tư xếp hàng bên ngoài đại hội của Bông Bạch Tuyết, một doanh nghiệp điển hình về thiếu minh bạch. Ảnh: Bạch Hường

Hiện các doanh nghiệp cũng chưa thống nhất về thời điểm trích lập giảm giá chứng khoán, nên thời điểm nào, vào mốc cố định như 31/12/2008, hay tại thời điểm chỉ số Vn-Index chạm một ngưỡng giả định theo kịch bản xấu, chẳng hạn 200 điểm, là những vấn đề được quan tâm. Cùng với đó là báo cáo tài chính năm được công ty nào kiểm toán, việc tra soát báo cáo quý tiến hành ra sao. Với những doanh nghiệp đầu tư vào thị trường OTC, thì có trích lập dự phòng hay không, thực hiện như thế nào, giá tham chiếu để trích lập là bao nhiêu.

Sau khi báo cáo thua lỗ trong năm 2008, ban lãnh đạo Công ty CP Cơ điện lạnh (REE) thừa nhận sai lầm trong đầu tư tài chính vì không kịp cắt lỗ, đồng thời giải trình về các hoạt động kinh doanh của công ty. Động thái này của REE nhận được phản ứng tích cực từ giới đầu tư, nhưng hiện rất ít công ty niêm yết làm được như doanh nghiệp này.

"Nếu có kinh nghiệm đầu tư, thì nhìn vào báo cáo tài chính, nhà đầu tư cũng đánh giá được năng lực và kinh nghiệm của lãnh đạo doanh nghiệp", nhà đầu tư Trần Tiến Dũng tại sàn ACBS nhận xét. Theo ông Dũng, mùa đại hội cổ đông năm nay sẽ chứng kiến những lượt chất vấn căng thẳng, bởi sau những cú sốc về báo cáo tài chính, nhà đầu tư đã tự chuẩn bị cho mình nhiều hiểu biết.

Trong bối cảnh kinh tế suy thoái, nhà đầu tư cũng xác định kế hoạch kinh doanh năm nay sẽ đặt ra mục tiêu khiêm tốn so với trước. Ông Ngô Văn Minh cho rằng, những vấn đề thiết thực, như doanh nghiệp liệu có bán được hàng, kế hoạch kinh doanh có khả thi, khả năng duy trì thị trường xuất khẩu ra sao và mở rộng thị phần trong nước như thế nào, đều đáng quan tâm. "Mở rộng nhà xưởng, đầu tư sang các ngành nghề khác đều là những kế hoạch nhà đầu tư không mấy mặn mà", ông Minh nhận định.

Hiện các dự báo nghiêng về nhận định kinh tế trong nước cũng như thế giới khởi sắc vào cuối năm nay hoặc đầu năm 2010. Nhưng theo nhiều nhà đầu tư, trong trường hợp các giả định không trở thành hiện thực, thì doanh nghiệp sẽ bị động. "Kế hoạch kinh doanh cần được xây dựng theo các kịch bản từ tốt đến xấu, đi cùng đó là lãi suất ngân hàng, doanh thu, lợi nhuận, cũng như các chỉ số ROE, EPS, P/E tương ứng", nhà đầu tư Dũng nói. Phần lớn nhà đầu tư tài chính đều xác định chấp nhận rủi ro, nhưng nếu có những kịch bản rõ ràng về hoạt động kinh doanh, cổ đông sẽ có chiến lược để quyết định có nên tiếp tục đầu tư.

"Đến hẹn lại lên", cổ tức được chia với tỷ lệ bao nhiêu, bằng tiền mặt hay cổ phiếu thưởng, là vấn đề các nhà đầu tư quan tâm. Nhìn vào báo cáo kết quả kinh doanh năm vừa qua, nhà đầu tư cũng nhẩm tính được khả năng cổ tức được chia ở mức nào.

Ngay từ trước khi mùa đại hội cổ đông diễn ra, Hiệp hội các nhà đầu tư tài chính (VAFI) đã đề xuất doanh nghiệp trả cổ tức bằng tiền mặt, và huy động nguồn tiền từ thặng dư vốn của những năm trước. Cổ tức trả bằng tiền có sức hấp dẫn hơn hẳn với nhà đầu tư trong bối cảnh hiện nay, và cũng là điều họ lấy làm an ủi sau thời gian thua lỗ. Mặt khác, trả cổ tức bằng tiền mặt cũng cho thấy dòng tiền của doanh nghiệp vẫn dư dả, và tạo thêm niềm tin cho cổ đông.

Theo ông Dũng, trong đại hội cổ đông năm nay, nhà đầu tư cũng sẽ không dành việc chia thưởng, phát hành thêm cổ phiếu cho một mình ban lãnh đạo doanh nghiệp quyết định, mà sẽ đòi hỏi có được vai trò lớn hơn. Câu chuyện nên huy động vốn từ phát hành thêm hay vay ngân hàng cũng sẽ được nhiều nhà đầu tư bàn thảo, bởi lãi suất vay vốn từ ngân hàng hiện nay đã hạ xuống còn một nửa so với năm ngoái.