Lãi suất quay đầu!

TT - Lãi suất (LS) huy động VND ở một số ngân hàng (NH) tăng nhẹ. Cả người gửi và người vay tiền đang giải mã hiện tượng này để tính toán về kỳ hạn gửi, vay sao cho có lợi nhất.

Từ tháng 2-2009, một số NH đã tăng LS huy động. Mức LS cao nhất thuộc về NH Sài Gòn Thương Tín (Sacombank) với 8,7%/năm. Trong biểu LS huy động của nhiều NH không còn LS 6%/năm. Nhưng biểu LS vẫn dần hợp lý hơn khi gửi kỳ hạn càng dài LS càng cao. Gọi là cao nhưng mức LS hiện hành chỉ bằng 40% so với mức LS huy động của nửa cuối năm 2008.

Vì sao tăng lãi suất

Nên giảm thêm dự trữ bắt buộc

Theo PGS. TS Trần Hoàng Ngân - Đại học Kinh tế TP.HCM, bên cạnh việc giảm LS chiết khấu để các NH có thể vay vốn từ NH Nhà nước, cũng cần giảm thêm tỉ lệ dự trữ bắt buộc, qua đó giúp các NH có thêm vốn để cho vay. Theo ông Ngân, các nước trên thế giới đang giảm LS để kích thích kinh tế thì không có lý do gì để mặt bằng LS tại VN tăng trở lại.
Theo chủ tịch hội đồng quản trị của một NH cổ phần lớn tại TP.HCM, việc tăng LS nhằm mục đích chính là tìm nguồn vốn rẻ cho tương lai. Hiện lạm phát và mặt bằng LS đang ở mức rất thấp trong nhiều năm. Trong khi đó theo dự báo, lạm phát có thể quay trở lại trong năm 2010. Vì thế tranh thủ lúc này, NH đưa ra các mức LS huy động cao hơn so với mặt bằng chung để thu hút được nguồn vốn giá rẻ có kỳ hạn dài. Theo vị lãnh đạo này, thực tế vẫn có nhiều người không có điều kiện đầu tư, chỉ gửi tiết kiệm và trong mặt bằng LS hiện nay họ đã chọn gửi các kỳ hạn trên 12 tháng để có LS cao hơn.

Còn lãnh đạo một NH khác nói rằng NH đang cần vốn dài hạn. Hiện nguồn vốn huy động chủ yếu là ngắn hạn. Vì thế, nhân cơ hội mặt bằng LS đang thấp, NH đẩy LS huy động ở các kỳ hạn dài lên để thu hút nguồn vốn này. Ông này nói giữa việc phát hành trái phiếu, kỳ phiếu có LS cao hơn thì việc tăng LS huy động tiết kiệm dài hạn là phù hợp hơn cả.

Cũng có NH cho biết thời gian gần đây khi LS giảm thấp, lượng tiền gửi vào NH đã giậm chân tại chỗ, trong khi cho vay lại tăng cao hơn. Lãnh đạo một NH cổ phần cho biết trong hai tháng đầu năm, NH này đã cho vay tăng khoảng 3.000 tỉ đồng trong khi huy động gần như không tăng, vì thế phải tăng LS để thu hút vốn.

Người có tiền đã tính toán lại, thay vì gửi tiết kiệm, đã chuyển tiền sang những kênh đầu tư khác có sức hấp dẫn hơn, trong đó có chứng khoán và bất động sản. Đó cũng là lo ngại của các NH, vì thế lúc này không ít NH đã mạnh tay huy động vốn để đáp ứng nhu cầu về vốn trong thời gian tới cũng như dự phòng trong trường hợp vốn huy động giảm.

Tăng có trật tự

Tuy nhiên theo nhiều NH, việc tăng LS đợt này là có “trật tự” và nằm trong một khung hẹp, không thể tăng “vô lối” như năm 2008 vì hiện nay các NH đang bị khống chế trần LS cho vay. Trần LS cho vay hiện là 10,5%, dù NH có “múa” thế nào cũng không thể đẩy LS đến gần trần LS cho vay vì còn phải tính toán nhiều chi phí khác.

Một số NH cho biết họ có thể cho vay cao hơn trần LS cho vay thông qua hoạt động cho vay tiêu dùng, mà theo quy định thì được “thỏa thuận LS”. Hiện một số NH có mức LS cho vay tiêu dùng 12-15%/năm. Tuy nhiên, việc này cũng không thể dẫn đến một cuộc chạy đua LS để huy động vốn nhằm đẩy mạnh cho vay tiêu dùng. Rút kinh nghiệm năm 2007 và đầu năm 2008, tất cả NH đều có giới hạn và chỉ dành ra một nguồn vốn nhất định cho vay tiêu dùng để phân tán rủi ro.

Tuy nhiên, không ít NH cho rằng đã đến lúc NH Nhà nước phải “chia lửa” với các NH về nguồn vốn. Theo một tổng giám đốc NH, tín dụng đang có xu hướng tăng lại, tức là tiền ra thị trường nhiều hơn, khi đó sẽ tác động đến mặt bằng giá, gồm cả giá chứng khoán, nhà đất, hàng hóa - dịch vụ. Khi giá tăng, lợi nhuận từ đầu tư chứng khoán, bất động sản và sản xuất kinh doanh cũng tăng theo sẽ tiếp tục thu hút vốn tiết kiệm chảy sang các kênh đầu tư này. Vì vậy, để ổn định mặt bằng LS theo hướng khuyến khích tăng tín dụng, NH Nhà nước cần đứng sau lưng các NH thương mại, giúp các NH này giảm bớt lệ thuộc nguồn vốn huy động.

Thời gian qua, để kích cầu đầu tư - tiêu dùng, các NH đã dùng vốn trên thị trường để cho vay. Nay nguồn vốn này giảm thì NH Nhà nước phải tính toán bơm tiền ra thông qua thị trường mở.

Gửi, vay cùng tính toán

Khi NH tranh thủ LS huy động thấp để thu hút nguồn vốn dài hạn có LS rẻ, điều đó cũng đặt ra cho người vay và người gửi tiền những tính toán riêng. Theo các chuyên gia NH, với người gửi, nếu dự báo lạm phát có thể quay trở lại vào năm 2010, có nghĩa là LS có thể nhích lên thì cũng cần phân bổ lại thời hạn gửi tiền tiết kiệm. Có thể không tập trung lượng tiền gửi vào một kỳ hạn dài mà chia nhỏ số tiền ra nhiều kỳ hạn gửi, có ngắn có dài để khi LS tăng lại có thể có được mức LS tiết kiệm mới cao hơn so với hiện nay.

Về phía người vay, có thể tính toán vay dài hơn để khi LS tăng lại vẫn được hưởng LS thấp. Hoặc có thể tính toán để chọn được thời điểm ký hợp đồng tín dụng khi mặt bằng LS chung bắt đầu nhích lên. Tuy nhiên, các chuyên gia cho biết các NH cũng đã lường trước việc này và sẽ có những ràng buộc để có thể tăng LS khi mặt bằng LS chung nhích lên.

M.KHANH - H.THÀNH - A.HỒNG